Kalibrasyon Nedir ve Nasıl Yapılır?
Kalibrasyon, doğruluğundan emin olunan (uluslararası izlenebilir) referans ölçüm gazı ile doğruluğundan emin olunamayan bir gaz dedektörünün mukayese edilerek ölçüm sonuçlarını raporlama işlemidir.
Kalibrasyon Neden Gereklidir?
Bütün ölçüm cihazlarının doğruluğundan emin olmak için mutlaka kalibrasyonlarının yapılması gerekmektedir. ISO 9000 ve benzeri kalite yönetim sistemlerinde, izleme ve ölçme cihazlarının doğrulanması/kalibrasyonu temel bir gerekliliktir.
Gaz Dedektörlerinde Kalibrasyon Standardı ve Periyot
Gaz dedektörlerinin kalibrasyonu ile ilgili hükümler TS EN 60079-29-2 standardında ele alınır ve uygulamada en az yılda bir kere tekrarlanması istenir/önerilir.
Kalibrasyon sıklığı; kullanılan ekipmanın tipine, kullanılan ortamın fiziksel koşullarına, algılanması istenen gaza ve ortamdaki kirleticiler gibi çeşitli parametrelere bağlı olarak değişebilir. Özel durumlarda kalibrasyon sıklığının yılda 3–4 kez tekrarlanması gerekebilir.
Kalibrasyon Periyodunu Etkileyen Faktörler
- Hedef gaz türü ve ölçüm aralığı (LEL / ppm / %Vol)
- Ortam sıcaklığı, nem, toz ve kimyasal kirleticiler
- Sensör tipi (katalitik, elektrokimyasal, IR vb.)
- Çalışma süresi ve sensör yaşlanması
- Bakım ve filtreleme koşulları
Kalibrasyon ve Fonksiyon Testi
- Bump test: Sensör/alarmın tepki verdiğini hızlı doğrular.
- Kalibrasyon: Ölçüm değerini referans gazla karşılaştırır; gerekiyorsa ayar yapar ve raporlar.
- İkisi farklı amaçlara hizmet eder; proje gerekliliklerine göre birlikte uygulanır.
Furkan Mühendislik Kalibrasyon Uygulaması
Furkan Mühendislik tarafından sunulan gaz dedektörlerinin kalibrasyonları laboratuvar ortamında yapılır ve raporlanır. Kalibrasyon raporları her cihazın kutusuna eklenebilir; talep edilmesi halinde dijital (soft) olarak da iletilebilir.
Kalibrasyon için uluslararası izlenebilir referans gazlar kullanılır. Müşteri ihtiyacına göre stoklarımızda sık kullanılan gazları sürekli bulundurabiliriz.
En Sık Kullanılan Referans Kalibrasyon Gazları
Uygulamada en yaygın kullanılan referans gazlar aşağıdaki gibidir (proje ihtiyacına göre özel karışımlar da kullanılabilir):
- Metan %50 LEL
- Propan %30 LEL
- Amonyak NH3
- Hidrojen Sülfür H2S
- Karbon Monoksit CO
- Karbon Dioksit CO2
- Nitrik Oksit NO
- Nitrojen Dioksit NO2
- Oksijen O2
- Özel karışım gazlar
Sık Sorulan Sorular
Kalibrasyon nedir?
Kalibrasyon; doğruluğu izlenebilir referans ölçüm gazı ile bilinen değer üzerinden, dedektörün ölçüm sonucunu karşılaştırma ve sonucu raporlama işlemidir.
Gaz dedektörlerinde kalibrasyon neden gereklidir?
Sensörler zamanla ve ortam koşulları nedeniyle sapma gösterebilir. Kalibrasyon, ölçüm doğruluğunu doğrular; güvenlik ve kalite süreçlerinin sürdürülebilirliğini sağlar.
Kalibrasyon ne sıklıkla yapılmalı?
Cihaz tipi, hedef gaz ve ortam koşullarına göre değişir. Uygulamada yılda en az 1 kez önerilir; zorlu koşullarda yılda 3–4 kez gerekebilir.
Kalibrasyon ile bump test aynı şey mi?
Değil. Bump test, sensör ve alarmın tepki verdiğini hızlı doğrular. Kalibrasyon ise ölçüm değerini referans gazla karşılaştırır, gerekirse ayar yapar ve raporlar.
En sık kullanılan referans kalibrasyon gazları nelerdir?
Metan %50 LEL, Propan %30 LEL, NH3, H2S, CO, CO2, NO, NO2, O2 ve özel karışım gazlar en yaygın örneklerdir.
Kalibrasyon raporu nasıl temin edilir?
Kalibrasyon raporu cihaz kutusuna eklenebilir; talep edilmesi halinde dijital formatta da paylaşılabilir.
